Opis zajęć

Socjologia

Zajęcia składają się z cyklu wykładów oraz ćwiczeń. Przeznaczone są dla studentów Gospodarki Przestrzennej. W trakcie wykładów poznacie zasady społecznego myślenia, oglądu świata, interpretacji otaczającej nas rzeczywistości. Czy zastanawiałeś się kiedyś co dzieje się, gdy umawiasz się z kolegami na piwo bądź z dziewczyną na pizze? Czy faktycznie chodzi o to by najeść się w czyjejś obecności? A może pizza, piwo, oglądanie wspólnie meczu, wspólne zakupy to tylko zachowania-kamuflaże służące do rozwijania głębszych i bardziej znaczących interakcji? Świat społeczny pełen jest ukrytych, często nieuświadamianych komunikatów, które wysyłamy i odbieramy.

Na wstępie podejmiemy dyskusję nad różnicami pomiędzy myśleniem potocznym i naukowym. Dowiecie się jaka jest różnica między "codziennym językiem rzeczywistości" (relacjonującym otaczający nas świat i nas w nim), a "językiem mówiącym o rzeczywistości" (pozwalającym nie tylko opisywać istniejący świat, ale także umożiwiającym uogólnienia i stawianie twierdzeń).

Cotygodniowe spotkania posłużą także jako pretekst do podróży poprzez zasadnicze orentacje teoretyczne i koncepcje społeczne. Dlaczego takie ważne? Ponieważ umożliwiające spojrzeć na życie społeczne "z lotu ptaka", z dystansem potrzebnym do interpretacji tego życia. Spośród orientacji teoretycznych omawianych na zajęciach poznacie te, które mówią dlaczego nie warto przechodzić na czerwonym świetle (ujęcia funkcjonalne), dlaczego warto szanować potrzeby swojego sąsiada (ujęcia systemowe), jak i te, które wyjaśniają dlaczego oraz w jaki sposób rywalizujemy o piękną dziewczynę lub przystojnego chłopaka (teoria wymiany, teoria gier, symboliczny interakcjonizm) oraz ukazują pozytywne skutki konfliktu z rodzicami czy też między państwami (teorie konfliktowe).

Wreszcie na koniec naszych spotkań dowiecie się czym jest społecznośćlokalna i dlaczego tak ważnym elementem budującym nasza tożsamość jest miejsce naszego życia, czy warto mieć potrzeby oraz co buduje więzi między ludźmi oraz tożsamość społeczną.

 

Z kolei na ćwiczeniach poznacie bardzo złożony, ale dający praktyczne narzędzia działania, świat badań społecznych. Czym są badania społeczne, jak można je wykorzystać, a kiedy nie powinno się ich stosować, wreszcie czy badania społeczne to tylko popularna "ankieta" czy też wiele różnorodnych metod badania opinii, poglądów, postaw i zachowań. Podejmiemy także dyskusję nad tym jakie różnice są pomiędzy badaniami ilościowymi - badaniem poglądów np. 500 osób, a badaniami jakościowymi - długim wywiadem z jedną osobą. Ćwiczenia kończy projekt narzędzia badawczego wykonany w grupie składającej się z kilku osób.

Skrócony program wykładów:

Czym jest socjologia? Wiedza potoczna i naukowa

Wybrane ujęcia teoretyczne: funkcjonalizm, teorie konfliktowe i systemowe, teorie wymiany społecznej, kapitału społecznego, sieci społecznych

Wybrane pojęcia socjologiczne: społeczność lokalna, potrzeby społeczne, więzi społeczne, tożsamość społeczna

Ćwiczenia:

Metody i techniki badań społecznych

Społeczno-kulturowe uwarunkowania planowania przestrzennego

Wykład adresowany do studentów gospodarki przestrzennej i kierunków pokrewnych oraz do tych wszystkich, którzy zainteresowani są pogłębioną wiedzą interdyscyplinarną z zakresu socjologi przestrzeni, psychologii środowiskowej oraz geografii behaviouralnej. Na kolejnych spotkaniach dowiecie się po pierwsze czym jest i jak można analizować przestrzeń społeczną, poznacie współczesne teorie dotyczące funkcjonowania przestrzeni publicznych i sąsiedzkich w mieście, po drugie czym jest percepcja otaczającego nas świata i w jakim stopniu postrzeganie świata nas otaczającego wpływa na działania planistyczne, po trzecie wresczcie w jaki sposób przebiegają zachowania jednostek i grup w przestrzeni i czym są warunkowane. Zajęcia są bogato ilustrowane przykładami.

Skrócony program wykładów:

Społeczny charakter przestrzeni

Percepcja w kontekście teorii psychologii środowiskowej

Zachowania przestrzenne człowieka w kontekście psychologii środowiskowej i socjologii przestrzeni

Aktorzy sceny miejskiej

Partycypacja społeczna w planowaniu przestrzennym

Jeden z pierwszych kursów w Polsce dotyczący uczestnictwa społeczności lokalnych w zarządzaniu miastem. Wykład adresowany jest do studentów Gospodarki Przestrzennej i składa się z dwóch części: społecznej oraz związanej z systemami informacji przestrzennej. Zajęcia rozpoczynają się pytaniem czy w ogóle warto współpracować? Czy człowiek to istota zdolna i chcąca kooperować? Czy też może jest istotą z założenia rywalizującą i walczącą o indywidualne dobra? Po tej wstępnej dyskusji poszukuącej sensu w słuchaniu innych i współpracowaniu z innymi prowadzone będą rozważania nad rozumieniem uczestnictwa społecznego w zarządzaniu miastem i przestrzenią, modelami partycypacji oraz narzędziami stosowanymi w tej dziedzinie gospodarki przestrzennej. W trakcie wykładu wkracza sie na teren bardzo ciekawych teorii psychologicznych i socjologicznych pozwalających odpowiedzieć na pytanie jaką dynamikę i skutki może mieć udział mieszkańców, NGO oraz innych podmiotów w procesie partycypacji. Na koniec pierwszej części spotkań udzielone zostają odpowiedzi na pytania jak należy kierować uczestnictwem społecznym w zarządzaniu miastem i w jaka stronę powinno ono ewoluować.

W drugiej części wykładów poruszona jest problematyka tzw. PPGiS czyli udziału technik geoinformacyjnych w stymulowaniu partycypacji społecznej w planowaniu. Internetowe systemy informacji geograficznej są coraz powszechniej stosowane jako uzupełnienie procesu partycypacji lub nawet jako główny kanał komunikacji między zainteresowanymi stronami. Na zajęciach zostaną omówione zarówno aspekty praktyczne, na przykładach z już wdrożonych w życie systemów, jak i teoretyczne problemy stosowania rozwiązań GIS w partycypacji związane ze zjawiskami m.in. wykluczenia i cyfrowego podziału.

 

Socjologia podróży

Wykład adresowany do studentów turystyki i rekreacji oraz do tych wszystkich, którzy zainteresowani są poznaniem niewidzialnego świata społecznych reguł kierujących kontaktami międzykulturowymi, dynamiką funkcjonowania grup społecznych oraz podejmowaniem ról społecznych. W trakcie spotkań dowiecie się także jakie role społeczne może podejmować i podejmuje współczesny podróżnik, i do jakiego stopnia jego zachowanie zmienia odwiedzane kultury oraz kręgi społeczne. Czy przyszło Wam w czasie podróży po Azji poczuć się obco? Czy poczuliście lęk i zagubienie w trakcie pierwszych dni pobytu w obcym kraju? Czy zdarzyło się Wam wpadać na przechodniów w Indiach? Czy wiecie dlaczego, w niektórych krajach nie można dotknąć czyjejś głowy? Czy faktycznie popularny znak Victoria pokazywany palcami oznacza w każdym kraju zwycięstwo? I czy poczuliście kiedyś po powrocie do domu z  obozu, koloni lub indywidualnej wędrówki, uczucie pustki, apatii, niezrozumienia przez innych?  To zaledwie kilka z pytań, które zostaną postawione w trakcie wykładów i na kóre poznacie w trakcie tych spotkań odpowiedzi. Poza tym podejmiemy dyskusję na temat tego czy warto podróżować, co w trakcie podróży zyskujemy, a co możemy bezpowrotnie zniszczyć. Zrozumiecie także jak bardzo złożoną kwestią jest funkcjonowanie w grupie i jak bardzo nieuniknionym jest konflikt wewnątrzgrupowy. Wreszcie poznacie świat zależności od innych, rozpoznając do jakiego " jesteśmy sobą", a do jakiego stopnia "jesteśmy gąbką namakającą zachowaniami innych ". Poznając odpowiedzi na pytania dotyczące tabu i rytuałów odkryjecie kiedy warto na swoim ciele wytatuować delfina i z jakimi konsekwencjami tatuaż taki przychodzi nosić.

Skrócony program wykładów:

Kontakty międzykulturowe i rozumienie innych kultur.

Role społeczne w czasie podróży i proces akulturacji.

Dynamika grup społecznych oraz zbiorowości bazujących na podobieństwie zachowań.

Zachowania społeczne: role społeczne i rytuały

 

Psychologia turystyki

Cykla spotkań adresowanych przede wszystkim do studentów kierunku Turystyka i Rekreacja. Czy wybierając się w podróż lub podejmując aktywność turystyczną czułeś lub czułaś się zdenerwowana czy wręcz zestresowana? Czy aktywność turystyczna zaczyna się w momencie jej podjęcia czy zdecydowanie wcześniej? Jakie motywy towarzyszą decyzjom o podróży i jakie skutki podróż może wywoływać? Czy podróż kończy się wraz z powrotem do domu czy trwa o wiele dłużej w nas? To tylko niektóre pytania stawiane w czasie wykładów. W trakcie kolejnych spotkań dowiecie się więcej o motywacjach w turystyce i podróżowaniu, potrzebach, stresie związanym z aktywnościa turystyczną i podróżniczą oraz mechanizmach komunikacji interpersonalnej. W trakcie wykładu omawiana są także podstawowe prawa wypracowane na gruncie psychlogii społecznej, a związane z identyfikacją relacji interpersonalnych.

Skrócony program wykładów:

Przedmiot zainteresowań psycologii podróży i turystyki.

Motywacje i potrzeby

Komunikacja interpersonalna.

Zagadnienia stresu i jego eliminacji.

Podstawowe prawa psychologii społecznej

Seminarium magisterskie Gospodarka przestrzenna

Zakres tematyczny seminarium magisterskiego wyznaczony jest poprzez zagadnienia z kręgu społecznych aspektów „urban studies”, geografii behawioralnej, geografii społecznej, psycho-logii środowiskowej i socjologii miasta (przestrzeni).

W szczególności problematyka dotyczy:
• zmian struktur przestrzennych współczesnego miasta,
• zmian struktur społecznych we współczesnym mieście,
• stylów życia mieszkańców miasta,
• społeczności sąsiedzkich i ich miejsca w mieście,
• terytorialności i delimitacji granic na podstawie zachowań,
• tożsamości i przynależności w kontekście przestrzennym,
• motywacji i preferencji społecznych,
• organizacji społecznej w przestrzeni, w tym funkcjonowania systemów, powsta-wania konfliktów społecznych i napięć oraz partycypacji społecznej,
• zachowań indywidualnych, grupowych oraz zbiorowych w przestrzeni prywatnej, sąsiedzkiej oraz publicznej,
• proksemiki - wpływu przestrzeni na zachowania człowieka – otwarte i zamknięte przestrzenie półpubliczne i publiczne.
• analiz percepcji przestrzeni, wyobrażeń, kreowania wizerunku, naznaczania prze-strzeni (stygmatyzacji i stereotypizacji)
• zachowań społecznych i przestrzennych w obszarach ryzyka klęsk żywiołowych (hazards and risk behaviours)

Wszystkie prace w założeniu mają charakter empiryczny, najczęściej analizy prowadzone są w mikroskali i mezoskali (w podstawowych pod względem organizacji strukturach społecz-nych i przestrzennych). Szczegółowe tematy można przedyskutować wcześniej na dyżurach.

Istnieje możliwość indywidualnego prowadzenia pracy (bez tworzenia grupy seminaryjnej), po wcześniejszej akceptacji problematyki.
 

Seminarium magisterskie Turystyka i rekreacja

Na seminarium poruszane są społeczne aspekty uprawiania turystyki i podejmowania aktywności podróżniczej. Wszystkie realizowane prace mają charakter empiryczny.  Podstawowe kierunki badań w trakcie seminarium:

  • przemiany struktur miasta pod wpływem turystów,
  • zachowania turystów w mieście,
  • motywy podejmowania aktywności turystycznych i podróżniczych oraz ich skutki,
  • zaganienia kontaktu międzykulturowego w podróży,
  • percepcja otoczenia
  • rozwój nowych trendów w turystyce i podróżowaniu.

Szczegółowe tematy można przedyskutować wcześniej na dyżurach.

W pierwszym semestrze podejmuje się dyskusje pozwalające sprofilować zainteresowania naukowe uczestników grupy seminaryjnej, zapoznać się z istniejącą literaturą oraz  ukazać mechanizmy kierujące procesem badawczym. Semestr kończy się sprecyzowaniem tematu pracy magisterskiej oraz określeniem założeń badawczych i celów badań. W kolejnych semestrach przystępuje się do konstrukcji narzędzi badawczych i realizacji zasadniczych badań.

Istnieje możliwość indywidualnego prowadzenia pracy (bez tworzenia grupy seminaryjnej), po wcześniejszej akceptacji problematyki.

prof. UAM dr hab. Jacek Kotus